Jerzy Bujalski — major lekarz i działacz niepodległościowy

Jerzy Bujalski był lekarzem i oficerem, znanym z działalności politycznej przed I wojną światową oraz z pełnienia funkcji w administracji zdrowia publicznego w II Rzeczypospolitej. Przez część życia kierował placówkami leczniczymi i uczestniczył w organizacjach ruchu niepodległościowego.

Życiorys i wykształcenie

Urodził się 2 lutego 1885 roku w Płocku w rodzinie Janusza i Władysławy z Cybulskich. W 1903 ukończył gimnazjum praskie w Warszawie i rozpoczął studia medyczne na Wydziale Lekarskim Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego. Z powodu działalności niepodległościowej był kilkakrotnie relegowany z uczelni i ostatecznie kontynuował naukę za granicą, a dyplom doktora wszech nauk lekarskich uzyskał w 1911 roku na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie.

W 1911 roku zawarł związek małżeński z Marią ze Skoczylasów.

Działalność niepodległościowa i służba w czasie I wojny światowej

W okresie przed I wojną światową zaangażował się w organizacje młodzieżowe i niepodległościowe: działał w Związku Młodzieży Polskiej „Przyszłość” (PET), Związku Młodzieży Polskiej (ZET), Lidze Narodowej oraz w Związku im. Jana Kilińskiego i Narodowym Związku Robotniczym. W 1908 roku został jednym z przywódców tajnego Polskiego Związku Wojskowego.

Po wybuchu I wojny światowej pełnił funkcję komisarza Rządu Narodowego na powiat tarnowski, a następnie służył jako lekarz w oddziałach Legionów Polskich. Był lekarzem II dywizjonu kawalerii oraz kierował szpitalami. Ze względu na pogarszający się stan zdrowia przeniesiono go z frontu do pracy szpitalnej; od 15 listopada 1915 roku pełnił funkcję dyrektora szpitala powszechnego w Tarnowie, którą sprawował do 1922 roku.

Kariera w II Rzeczypospolitej — administracja i działalność zawodowa

Po odzyskaniu niepodległości angażował się w działalność Narodowego Związku Robotniczego. W 1919 roku został członkiem Rady Głównej NZR, a w 1921 roku objął stanowisko wiceprezesa nowo powstałej Narodowej Partii Robotniczej. W wykazach oficerskich pojawia się w korpusie służby zdrowia jako porucznik rezerwy, a następnie jako major rezerwy z przydziałem do 1. Batalionu Sanitarnego.

29 marca 1922 roku został podsekretarzem stanu w Ministerstwie Zdrowia Publicznego. W drugim rządzie Wincentego Witosa, od 28 maja do 14 grudnia 1923 roku, pełnił funkcję kierownika tego resortu. Do najważniejszych zadań w tym okresie należało opanowanie epidemii na wschodnich obszarach kraju oraz budowa systemu ochrony zdrowia; po upadku rządu ministerstwo zostało zlikwidowane.

Po zakończeniu pracy w ministerstwie kontynuował działalność w publicznej służbie zdrowia i organizacjach zawodowych. Wchodził w skład Izby Lekarskiej Warszawsko-Białostockiej oraz Naczelnej Izby Lekarskiej. Od 1926 roku kierował zespołem redakcyjnym czasopisma „Lekarz Polski”. Współpracował z Związkiem Zakładów Ubezpieczeń Pracowników Umysłowych oraz Ogólnopaństwowym Związkiem Kas Chorych, gdzie w 1933 roku był głównym inspektorem lecznictwa. Był dyrektorem Szpitala Ubezpieczalni Społecznej w Warszawie.

Okres okupacji, aresztowanie i śmierć

W czasie II wojny światowej przebywał w Warszawie i utrzymywał kontakty z Delegaturą Rządu na Kraj. 8 stycznia 1942 roku Gestapo aresztowało go i osadziło na Pawiaku. Po śledztwie wysłano go 17 kwietnia 1942 roku do obozu koncentracyjnego Auschwitz.

Jerzy Bujalski zginął w Oświęcimiu 7 września 1942 roku. Jego symboliczny grób znajduje się na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie, kwatera 289-1-4. W 2022 roku Fundacja „Stare Powązki” na zlecenie Kancelarii Prezesa Rady Ministrów odnowiła miejsce jego grobu.