| Dane | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Natan Bresler (pseud. Natański) |
| Data urodzenia | 12 kwietnia 1888 |
| Miejsce urodzenia | Płock |
| Data śmierci | 1 listopada 1937 |
| Miejsce śmierci | Moskwa |
| Rola | |
| Zawód/roda | Działacz komunistyczny, dyplomata radziecki |
| Afiliacje | |
| Partie | SDKPiL, KPRP (Komunistyczna Partia Robotnicza Polski), WKP(b) |
| Główne stanowiska | |
| Praca | Komisariat do Spraw Polskich, dział wydawniczy CIK, kierownik działu zagranicznego Aerofłotu, redaktor w Gławlicie |
| Postępowanie | |
| Aresztowanie | 28 lipca 1937 (NKWD) |
| Skazanie i wykonanie kary | 1 listopada 1937 – wyrok i rozstrzelanie |
| Rehabilitacja | 19 listopada 1955 |
Natan Bresler znany jako Natański był aktywnym uczestnikiem ruchu komunistycznego w Polsce i w Związku Radzieckim. Przez całe życie zajmował się działalnością partyjną, pracą wydawniczą i zadaniami organizacyjnymi w ośrodkach zagranicznych.
Wczesne lata i działalność w Polsce
Urodził się 12 kwietnia 1888 roku w Płocku w żydowskiej rodzinie inteligenckiej; jego ojcem był Moszek Wolf. Podczas nauki w miejscowym gimnazjum włączył się do młodzieżowych kół socjalistycznych. Pod koniec 1907 roku został członkiem SDKPiL i od tego czasu uczestniczył w pracy partyjnej. W latach 1908–1914 przebywał na emigracji w Niemczech i Szwajcarii, gdzie działał w zagranicznych sekcjach partii, współpracował z Zarządem Głównym oraz redagował wydawnictwa partyjne i organizował technikę partyjną. Po wybuchu I wojny światowej wrócił do Płocka i znalazł się w czołówce miejscowego aktywu.
Działalność w Rosji i praca w ośrodkach międzynarodowych
W 1918 roku uczestniczył w przygotowaniach do połączenia SDKPiL i PPS – Lewicy, a w grudniu współtworzył organizację Komunistycznej Partii Robotniczej Polski w Płocku. Od stycznia 1919 był członkiem komitetu KPRP w Płocku i angażował się w pracę Klubu Robotniczego im. T. Rechniewskiego. W marcu 1919 przeniósł się do Rosji Radzieckiej, gdzie wstąpił do Rosyjskiej Komunistycznej Partii (bolszewików). Od czerwca pracował w Komisariacie do Spraw Polskich przy Komisariacie Ludowym do Spraw Narodowościowych w Moskwie oraz w sierpniu został pracownikiem Wydziału Wydawniczego Ogólnorosyjskiego Centralnego Komitetu Wykonawczego.
Centralny Komitet Wykonawczy delegował go często z moskiewskiej grupy KPRP do terenowych organizacji partii. W lipcu 1920 Międzynarodówka Komunistyczna wysłała go do Berlina, a następnie KC KPRP skierował go do pracy w zagranicznych ośrodkach partii. Do końca 1928 działał głównie w Gdańsku i Berlinie, zajmując się pracą wydawniczą i organizowaniem techniki partyjnej. W styczniu 1929 powrócił do ZSRR, gdzie został kierownikiem działu zagranicznego Aerofłotu i sekretarzem organizacji partyjnej WKP(b) w tej instytucji; później pracował jako redaktor sekcji niemieckiej i polskiej w Głównym Urzędzie do Spraw Literatury i Wydawnictw (Gławlit).
Aresztowanie, skazanie i rehabilitacja
28 lipca 1937 został aresztowany przez NKWD pod zarzutem udziału w organizacji dywersyjno-terrorystycznej. Proces odbył się 1 listopada 1937; tego samego dnia usłyszał wyrok i został rozstrzelany. Władze sowieckie zrehabilitowały go 19 listopada 1955.
