Jan Czapla — polski duchowny i scholastyk

Jan Czapla był duchownym, który w źródłach występuje jako scholastyk płocki i włocławski i zmarł w 1239 roku w Płocku.

Jaką pełnił funkcję w kościele?

Jan Czapla otrzymał godność scholastyka płockiego około 1207 roku, a około 1227 roku pełnił urząd scholastyka włocławskiego. Pełnione funkcje wskazują na jego związek z lokalnymi strukturami kapitulnymi tych ośrodków. Źródła nie podają szczegółów dotyczących wcześniejszych etapów jego życia ani formacji duchownej.

Jak przebiegały okoliczności jego śmierci?

Kronika wielkopolska podaje, że Czapla miał być wychowawcą synów księcia Konrada mazowieckiego i zginął w 1239 roku. Na polecenie ojca książę Siemowit uwięził, a następnie powiesił Jana Czaplę. Konrad miał uznać duchownego za winnego nieposłuszeństwa w stosunku do innego swego syna, Kazimierza kujawskiego.

Inna, uznawana przez część badaczy teoria wiąże śmierć Czapli z konfliktem majątkowym między księciem a kapitułą płocką. Jako dowód tej hipotezy przytacza się demonstracyjne powieszenie zwłok naprzeciw katedry, co miało miejsce, gdy dominikanie starali się o pochówek. Gdy mnisi zdjęli ciało z szubienicy, księżna Agafia miała zabronić pochówku i rozkazać ponowne powieszenie.

Jakie były konsekwencje polityczne tej sprawy?

Po straceniu Jana Czapli Konrad mazowiecki został obłożony interdyktem przez arcybiskupa gnieźnieńskiego Pełkę. Przez to musiał odbyć pokutę. W ramach tej kary nadał liczne przywileje Kościołowi płockiemu i włocławskiemu oraz arcybiskupstwu gnieźnieńskiemu.