Mieczysław Bem — kapral Wojska Polskiego i harcmistrz

Mieczysław Bem był instruktorem harcerskim i żołnierzem, który od początku XX wieku rozwijał skauting na terenach Królestwa Polskiego. Pozostawił ślad jako organizator drużyn harcerskich w Płocku i działacz wojskowy, zmarł w czasie przewrotu majowego.

Życiorys i początki działalności harcerskiej

Urodził się w wielodzietnej rodzinie w Płocku. Ojciec, Kazimierz, pracował jako rzeźbiarz i prowadził zakład rzeźbiarsko-stolarski, a matka Kazimiera pochodziła z rodziny Wołowskich. W domu panowały silne tradycje patriotyczne, a wychowanie łączyło wpływy wyznania ewangelickiego ze strony ojca i rzymskokatolickiego ze strony matki.

Jeszcze jako młody człowiek, w 1910 roku, Bem zaangażował się w tworzenie skautingu na terenie Królestwa Polskiego. W latach 1914–1916 organizował drużyny harcerskie w Płocku, między innymi pierwszą drużynę młodszo-harcerską oraz drużynę im. Szymona Mohorta. W okresie tego wczesnego zaangażowania promował przygotowanie młodzieży do działań niepodległościowych, a w 1916 roku w wyniku konsolidacji powstał Związek Harcerstwa Polskiego.

Działalność wojskowa i praca zawodowa

Pod koniec życia rodzinnego, gdy miał 22 lata, zmarła jego matka, co zmusiło go do podjęcia pracy. Przeprowadził się do Warszawy i zatrudnił się w fabryce radiotechnicznej, ukończył także szkołę rusznikarską. W odpowiedzi na wydarzenia wojenne zgłosił się jako ochotnik do tworzącego się baonu harcerskiego na Cytadeli i został awansowany do stopnia kaprala.

Podczas walk polsko-radzieckich odpowiadał za obsługę radiostacji dzięki doświadczeniu zdobytemu w pracy w fabryce. Po podpisaniu traktatu ryskiego został zdemobilizowany i przez pewien czas bezskutecznie szukał pracy, aż znalazł zatrudnienie jako urzędnik w elektrowni warszawskiej. W harcerstwie od 1921 roku był związany z 50. (później 40.) Warszawską Drużyną Harcerską im. Michała Drzymały; pełnił funkcję drużynowego i opiekuna, a od początku roku szkolnego 1924/1925 kierował drużyną do swej śmierci.

Śmierć, pochówek i upamiętnienie

W czasie przewrotu majowego w 1926 roku zgłosił się do służby sanitariusza po stronie Piłsudskiego. 14 maja 1926, pełniąc opiekę medyczną wśród żołnierzy atakujących, zginął trafiony dwukrotnie. Został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie, w kwaterze 107-3-2,3.

Po śmierci otrzymał kilka wyróżnień i awansów pośmiertnych nadanych przez środowisko harcerskie; oficjalnie odznaczono go Krzyżem Niepodległości 16 marca 1937. Jego imię i postawa znalazły miejsce w hymnie Hufca ZHP Ursus:

Kiedy w Warszawie bój płonął srogi, On pierwszy stanął rannych obrońca. I pod kul gradem rycerz bez trwogi, harcerską służbę pełnił do końca…

Pośmiertne tytuły nadawane przez przyjaciół obejmowały mianowanie podharcmistrzem, a w późniejszych źródłach spotyka się również stopień harcmistrza, choć brak jasności co do oficjalnego nadania tego stopnia.