| Dane podstawowe | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Marian (Mojżesz) Berland |
| Urodzenie | 24 kwietnia 1922, Płock |
| Śmierć | 17 lutego 1988 |
| Zawód | Autor wspomnień wojennych |
| Pochodzenie | Żydowskie |
| Ważne informacje | |
| Getto | Warszawa |
| Ukrywanie | Muranowska 38, Grzybowska 41, Sienna 40 |
| Emigracja | Do Izraela, luty 1956 |
| Wybrane publikacje | "300 sha`ot ba-geto ha-do`ekh" (1959), "Dni długie jak wieki" (1992, 2023) |
Marian Berland był autorem osobistych wspomnień opisujących życie i przetrwanie w getcie warszawskim oraz okres ukrywania się w okupowanej Warszawie. Jego relacje powstały w trakcie ukrywania się i ukazują przebieg wydarzeń od momentu wybuchu powstania w getcie.
Życiorys i losy podczas II wojny światowej
Berland urodził się w Płocku. Po wybuchu wojny przeniósł się z rodzicami i siostrą Leosią do Warszawy. Tam pracował w warsztatach samochodowych na terenie getta warszawskiego, co pozwoliło mu uniknąć deportacji do obozu zagłady w Treblince podczas wielkiej akcji z lata 1942 roku.
W związku z likwidacją getta i wybuchem powstania 18 kwietnia 1943 roku przebywał wraz z rodziną przez 12 dni w bunkrze przy ulicy Muranowskiej 38, do 29 kwietnia. Po odkryciu bunkra został odstawiony na Umschlagplatz i załadowany do transportu do obozu na Majdanku. W czasie transportu zdołał zbiec i wrócić do Warszawy. Początkowo ukrywał się w kryjówce przy ul. Grzybowskiej 41, później przy ul. Siennej 40. Przy Siennej przebywała z nim żona, siostra oraz Beniamin Hoffer z bratankiem Stasiem. W lutym 1956 roku Berland wraz z żoną wyemigrował do Izraela.
Wspomnienia i publikacje
Podczas ukrywania się w mieszkaniu przy ul. Siennej 40 Berland spisał swoje wspomnienia, które zaczynają się od momentu wybuchu powstania w getcie warszawskim. Do spisania relacji nakłonili go działacze Rady Pomocy Żydom "Żegota", w tym Barbara Temkin-Berman.
Po wojnie fragmenty jego zapisów ukazywały się w czasopiśmie Przełom. W 1959 roku wspomnienia zostały wydane w języku hebrajskim w Izraelu pod tytułem 300 sha`ot ba-geto ha-do`ekh w tłumaczeniu Zvi Arada nakładem Instytutu Jad Waszem. W 1992 roku tekst opublikowano w Polsce jako Dni długie jak wieki nakładem Niezależnej Oficyny Wydawniczej. W 2023 roku ukazało się wydanie zatytułowane Dni długie jak wieki. Świadectwo z ukrycia od powstania w getcie warszawskim 1943–1944, wydane przez Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN oraz Ośrodek KARTA; autorem wstępu był Marian Turski, a posłowie oraz konsultację naukową przygotowała prof. Barbara Engelking.
