Bazylika Katedralna w Płocku powstała w tym miejscu po raz pierwszy pod koniec XI wieku. Obecny układ świątyni kształtował się przez wiele stuleci — od romańskich fundamentów, przez gotyckie i renesansowe przebudowy, aż po gruntowną restaurację na przełomie XIX i XX wieku.
Jak wyglądały kolejne fazy budowy?
Pierwsza murowana świątynia powstała niedługo po ustanowieniu diecezji w 1075 roku. Z tego okresu zachował się jedynie zarys fragmentu półkolistej apsydy odsłonięty podczas badań archeologicznych. W 1102 roku w katedrze pochowano Władysława Hermana i jego żonę Judytę.
Po spaleniu i zniszczeniach w XI–XII wieku biskup Aleksander z Malonne wznowił budowę nowej romańskiej katedry, która została konsekrowana w 1144 roku. Była to trójnawowa bazylika z transeptem i apsydą; mury wykonano ze starannie obrobionych ciosów granitowych.
Co zmieniło renesansowe przebudowanie i późniejsze prace?
Po pożarze w 1531 biskup Andrzej Krzycki zdecydował o wzniesieniu nowej katedry. W latach 1531–1535 zbudowano trójnawową bazylikę w stylu renesansowym na planie orientowanym, z kopułą i elementami włoskiego odrodzenia. Przy pracach uczestniczyli włoscy architekci i kamieniarze, m.in. Bernardinus de Gianotis i Giovanni Cini.
W XVIII wieku zachodnią fasadę przekształcono w duchu klasycyzmu przez biskupa Michała Poniatowskiego. Na przełomie XIX i XX wieku, gdy stan budowli stał się niebezpieczny, przeprowadzono szeroką renowację pod kierunkiem Stefana Szyllera, która przywróciła wiele cech katedry z XVI wieku. W latach 1904–1916 powstała polichromia autorstwa Władysława Drapiewskiego.
Co zobaczyć w katedrze?
W katedrze warto zwrócić uwagę na elementy związane z królewskimi pochówkami — szczątki Władysława Hermana i Bolesława III Krzywoustego zostały w 1825 przeniesione do sarkofagu w tzw. Kaplicy Królewskiej pod północną wieżą. W skarbcu przechowywana jest hermа św. Zygmunta oraz zabytkowe naczynia liturgiczne.
Wnętrze zdobi polichromia Władysława Drapiewskiego z początku XX wieku. Przy katedrze działa też muzeum diecezjalne; w jego ścianach wmurowano odnalezione podczas prac konserwatorskich elementy romańskie, w tym głowice kolumn.
Gdzie są słynne Drzwi Płockie i jakie mają znaczenie?
Drzwi katedralne odlane z brązu w latach 1152–1156 w Magdeburgu, znane jako Drzwi Płockie, nie znajdują się obecnie w Płocku. W niewyjaśnionych okolicznościach trafiły do Nowogrodu Wielkiego i tam do dziś zdobią sobór św. Zofii.
Wzgórze Tumskie, wraz z zespołem katedralnym, zyskało w 2018 roku status pomnika historii.
Informacje praktyczne
- Adres: Tumska 1, 09-400 Płock — wyznacz trasę w Google Maps
- Telefon: +48242623435
- Strona internetowa: katedraplock.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,8 (2 053 opinie)
